Koncepcja Regionalnego Systemu Wspomagania Decyzji użycia logistycznych zasobów ratownictwa na potrzeby zarządzania kryzysowego w środowisku sieciocentrycznym

Koncepcja wymagań funkcjonalnych Regionalnego Systemu Wspomagania Decyzji (RISWD) do wspomagania Centrum Zarządzania Kryzysowego (CZK) została przedstawiona w dwóch aspektach:

  1. Do wspomagania akcji ratowniczych mających charakter kryzysu, które wymagają koordynującego działania Centrum Zarządzania Kryzysowego (CZK), odpowiednio na szczeblu powiatu, zmierzającego do jego neutralizacji.
  2. Do wspomagania akcji ratowniczych, które mają charakter rutynowy (nie inicjują sytuacji kryzysowej), są nadzorowane i koordynowane przez Dyspozytora Centrum (jako opcja).

Zgodnie z przedstawioną w punkcie 1 ogólną koncepcją RISWD, podstawowy zakres funkcjonalny wspomagania powinien obejmować:

  1. Analizę wybranych zagrożeń inicjujących sytuacje kryzysowe.
  2. Tworzenie map ryzyka.
  3. Generowanie wariantów decyzyjnych użycia zasobów logistycznych.
  4. Modelowanie i prognozowanie wybranych zagrożeń (opcjonalnie).

Ad. 1. Analiza zagrożeń inicjujących sytuacje kryzysowe powinna umożliwiać realizację następujących funkcji:

  • przenoszenie wyników analiz statycznych realizowanych przez (CZK) na mapy cyfrowe i rastrowe (środowisko GIS),
  • określanie stref niebezpiecznych w zależności od różnych parametrów i własności w postaci opisowej oraz w postaci zobrazowania na mapie,
  • określanie potencjalnych efektów kaskadowych (efekt domino) (opcjonalnie),
  • analiza danych wynikających z obliczeń statystycznych,
  • zarządzanie bazą danych o zasobach logistycznych i zagrożeniach,
  • zarządzanie bazą wiedzy o możliwych i prawdopodobnych zagrożeniach,
  • zarządzanie bazą wiedzy o dysponowaniu zasobów logistycznych.

Ad. 2. Tworzenie map ryzyka.
Mapa ryzyka umożliwia dokonanie analizy różnych rodzajów ryzyka i graficzne ich zobrazowanie w układzie współrzędnych - podobnie jak na mapie geograficznej.

Wyniki analizy ryzyka, prezentowane na mapie ryzyka, przedstawiane mogą być w różnych formach:
a) Prosta mapa w dwóch podstawowych wymiarach:

  • prawdopodobieństwa wystąpienia ryzyka określonego rodzaju,
  • skutków jego oddziaływania (pozytywnych bądź negatywnych).

b) Na mapie geograficznej w postaci sytuacji składającej się z określonych znaków graficznych.
Ad.a) Prosta mapa ryzyka, może wyglądać tak jak na Rys. 19 w rozdziale 4 opracowania pt. „Koncepcja Regionalnego Systemu Wspomagania Decyzji (RESYWD) użycia logistycznych zasobów ratownictwa na potrzeby zarządzania kryzysowego w środowisku sieciocentrycznym”.

Jedną z istotnych zalet mapy ryzyka jest całościowa, stosunkowo łatwa do interpretacji graficzna prezentacja różnych rodzajów zidentyfikowanego ryzyka. Ilustruje rozkład (profil) ryzyka dla różnych zagrożeń, wynikający z dokładnej analizy poszczególnych ryzyk. Ryzyko położone wyżej na wykresie w swoich skutkach jest bardziej dotkliwe w sensie strat np. finansowych, położone bliżej prawej strony jest bardziej prawdopodobne. Obszary mapy ryzyka określone przez duże prawdopodobieństwo wystąpienia i duże skutki oddziaływania pokazują największe ryzyko. Użycie kolorów dodatkowo ułatwia identyfikację obszarów ryzyka o różnym znaczeniu dla organizacji. Należy jednak nadmienić, że nie można stawiać znaku równości pomiędzy wszystkimi ryzykami z tego samego pola. Wymaga to dodatkowej analizy np. z uwzględnieniem przebiegu krzywej tolerancji.

Ze względu na złożoność zjawisk zagrożeń powinno się stosować matryce dziewięciopolowe (3*3) lub szesnastopolowe (4*4).

Do skalowania mapy można wykorzystać np. jednostki pieniężne, w których określa się skutek oddziaływania ryzyka. Największe problemy występują przy określaniu wymiarów poszczególnych rodzajów ryzyka w odniesieniu do szacowania prawdopodobieństwa jego wystąpienia. Występują oczywiście sytuacje gdzie takie prawdopodobieństwo można wyliczyć na podstawie danych historycznych. Dotyczy to występowania ryzyka „typowych awarii technicznych”.

Ad.b) Na mapie topograficznej nanosi się sytuację odzwierciedlającą stan danego ryzyka w postaci określonych znaków graficznych.
Na przykład mapy ryzyka powodziowego przedstawiające potencjalnie negatywne skutki związane z powodzią mogą być przedstawiane jako:

  • mapa ryzyka powodziowego – przedstawiająca zagrożenie ludności;
  • mapa ryzyka powodziowego – przedstawiająca potencjalne straty powodziowe;
  • mapa ryzyka powodziowego - przedstawiająca kategorie działalności przemysłowej, obszary chronione oraz inne istotne źródła zanieczyszczeń.

Ad. 3. Generowanie wariantów decyzyjnych użycia zasobów logistycznych.
Na podstawie stanu ilościowego, dostępności i rozmieszczenia w terenie zasobów logistycznych, oceny zagrożenia oraz reguł dysponowania zasobów, zawartych w bazie wiedzy, w procesie konsultacji z systemem eksperckim, RISWD powinien umożliwić wygenerowanie sposobu (sposobów) użycia ilościowego sił i środków ratownictwa. Wynik ten powinien być traktowany jako propozycja do zaakceptowania przez decydenta. Sposób prezentacji wyników – format stosownego raportu.

Ad. 4. Modelowanie i prognozowanie wybranych zagrożeń (opcjonalnie).
RISWD powinien umożliwiać modelowanie efektów fizycznych wybranych zagrożeń oraz szacowanie ich skutków. W zależności od typu zdarzenia powinien umożliwiać stosowanie odpowiedniego modelu efektów fizycznych jak np.:
a) model wyciek/uwolnienia cieczy i/lub gazu ze zbiornika lub rurociągu o różnych kształtach i parametrach: obliczanie ilości płynów palnych, wybuchowych i toksycznych
b) model promieniowania cieplnego i spalania dla pożarów: obliczanie gęstości promieniowania cieplnego i oddziaływania promieniowania cieplnego w dowolnym punkcie przestrzeni, włączając określanie stref obrażeń i śmierci dla ludzi
c) model powodzi w regionie: modele matematyczne przepływu fali powodziowej i określenie mapy prawdopodobieństwa zalewów poszczególnych obszarów (środowisko GIS).

Szacowanie skutków w poszczególnych modelach może dotyczyć np.:

  • w modelu promieniowania cieplnego (heat radiation) - obliczanie skutków śmierci oraz poparzeń różnego stopnia dla pojedynczych osób, jak i grupy osób, na podstawie gęstości zaludnienia.
  • w modelu skutków od eksplozji:
  • obliczenie uszkodzeń konstrukcji budynków, jak i dla osób znajdujących się w strefie zagrożenia,
  • obliczenie toksyczności (toxic) z podziałem na skutki dla poszczególnych osób, przeliczeniem skutków dla ludzi oraz określeniu ilości substancji niebezpiecznych przy spalaniu się określonego środka chemicznego.


Uwaga:
Ta grupa funkcji systemu RISWD powinna być realizowana w kolejnych wersjach systemu w ramach jego rozwoju.

Koncepcja RISWD z komponenetem SE dla Centrum Zarządzania Kryzysowego
Rys. 1. Koncepcja RISWD z komponenetem SE dla Centrum Zarządzania Kryzysowego
Źródło: opracowanie własne

„Koncepcja Regionalnego Systemu Wspomagania Decyzji (RESYWD) użycia logistycznych zasobów ratownictwa na potrzeby zarządzania kryzysowego w środowisku sieciocentrycznym”, praca naukowo-badawcza, AON, Warszawa 2010. Nr Zadania Badawczego 11021015.

 

Autorzy:
prof. dr hab. inż. Piotr Sienkiewicz
dr Halina Świeboda
dr inż. Ryszard Wieleba
mgr inż. Krzysztof Żwirek

Informację wytworzył:
Informację wprowadził/ostatnio modyfikował:
Robert Bielecki
Data wytworzenia informacji:
Data ostatniej zmiany:
2017-07-25
Data dodania i edycji:
2017-07-25 14:40:51 :
Robert Bielecki